art

Entropi, düzenin zamanla çözülmesini ifade eden bir kavramdır. Bu sergide ise kavram, fiziksel bir dağılmadan çok, insanın kendisiyle ve kurduğu dünyayla olan ilişkisinde ortaya çıkan çözülmelere işaret ediyor.
 
İnsan, yaşadığı dünyayı anlamlandırmak ve kontrol altına almak için sürekli yapılar kurar. Kentler inşa eder, topluluklar oluşturur, aidiyetler geliştirir, kimlikler yaratır. Kendisine ait olduğunu düşündüğü bir dünya tasarlar ve onun içinde yaşamaya çalışır. Ancak zamanla bu yapıların tümü kendi gerilimlerini üretmeye başlar. İnsan, bir yandan yarattığı dünyanın kurucusuyken, diğer yandan onun içinde yönünü kaybeden bir yabancıya dönüşür.
 
Sergide yer alan çalışmalar bu yabancılaşma hâlinin farklı görünümlerini bir araya getiriyor. İnsan ile hayvan, doğa ile kent, gerçek ile düş, hatırlama ile unutma arasında gidip gelen imgeler; günümüz insanının içinde bulunduğu kırılmaları görünür kılıyor. Neredeyse hiçbir eser bütünüyle gerçekçi ya da bütünüyle soyut değil. Her biri, kesin sınırların eridiği ve kategorilerin yetersiz kaldığı alanlarda var oluyor.
 
Sergide sıkça karşımıza çıkan insan-hayvan metamorfozları da bu bağlamda ortaya çıkar. Bu dönüşümler, ilkel bir geçmişe geri dönme fikrinden çok, insanın hiçbir zaman bütünüyle geride bırakamadığı taraflarıyla ilgilidir. Dürtüler, arzular, korkular ve içgüdüler ortadan kalkmaz; yalnızca bastırılır, ertelenir ya da başka biçimlere bürünür. Kültür, ahlak, toplumsal roller ve kimlikler bu katmanların üzerine yerleşirken, altta kalanlar varlığını sürdürmeye devam eder. Zaman zaman da yüzeye çıkar. Figürlerde görülen deformasyonlar ve melezleşmeler de bu geçirgen alanı görünür kılar.
 
Bu nedenle sergideki figürler çoğu zaman kararsızdır. İnsan ile hayvan arasında, bilinç ile bilinçaltı arasında, arzuyla baskı arasında salınırlar. Bedenler bozulur, dönüşür ve yeniden şekillenir. Çünkü burada kimlik sabit bir yapı değil; sürekli kurulan, bozulan ve yeniden kurulan bir süreçtir.
 
Kentler, hafıza, toplumsal cinsiyet, iktidar ilişkileri, travma ve aidiyet gibi meseleler de bu çözülmenin farklı katmanlarını oluşturur. İnsan yalnızca kendi bedeniyle değil, yaşadığı mekânlarla ve kurduğu sistemlerle de çatışma hâlindedir. Modern yaşamın vaat ettiği düzen duygusu ile bireyin deneyimlediği parçalanmışlık arasındaki mesafe giderek büyür. Aidiyet arayışı derinleşirken köksüzlük hissi de büyür. Sergideki grotesk figürler, deforme bedenler, parçalanmış mekânlar ve sürreal atmosferler bu nedenle yalnızca estetik tercihler değildir. Bunlar çağdaş insanın deneyimlediği psikolojik ve toplumsal gerilimlerin görsel karşılıklarıdır.
 
Bu noktada absürd, bir varoluş ve baş etme stratejisi olarak ortaya çıkar. Çünkü insan zihni kaosu her zaman doğrudan kavrayamaz; çoğu zaman onu normalleştirerek, dönüştürerek ya da absürd olanın içine yerleştirerek deneyimler. Çelişkilerin sıradanlaştığı, olağan dışı olanın gündelik hayatın parçasına dönüştüğü bir dünyada absürd, gerçekliğin kendisine yaklaşmanın yollarından biri hâline gelir. Bu nedenle sergide karşılaşılan grotesk ve rahatsız edici imgeler yalnızca huzursuzluk yaratmaz; aynı zamanda tanıdık gelir. İzleyiciyi çeken şey de tam olarak budur. Çünkü karşısına çıkan canavar bütünüyle yabancı değildir. O canavar, bastırılmış olanın, unutulmuş olanın, görünmez kılınmış olanın ve yüzleşmekten kaçınılanın başka bir yüzüdür. İzleyici onu dışarıdan izlemez; zaten onunla birlikte yaşamaktadır.
 
Bugün yaşadığımız şey yalnızca bir toplumsal kriz değil, normalleşmiş bir cinnet hâlidir. Sergide karşımıza çıkan canavarlar da tam burada ortaya çıkar. Onlar dışarıdan gelen tehditler değil, içeride tutulanların biçim değiştirmiş hâlleridir. Ve belki de en rahatsız edici olan, canavarın hiçbir zaman dışarıda olmamış olmasıdır. 

Nazlı Esen